Visie duurzaam vervoer: 5 tips voor Kamp, Rutte en logistiek Nederland

Visie duurzaam vervoer: 5 tips voor Kamp, Rutte en logistiek Nederland

Iedere vorm van vervoer heeft voor- en nadelen. Aangezien de economie nog steeds draait op het verplaatsen van producten van A naar B, zitten we voorlopig nog wel even vast aan de logistieke nadelen van treinen en (vracht)auto’s, zoals vervuiling, ongelukken, enorme uitgaven in aanleg en onderhoud van snelwegen, spoorwegen, geluidsoverlast en doorkliefde landschappen. Hoe kunnen we deze nadelen minimaliseren? Vijf duurzaam vervoer tips voor de Energiedialoog.

Een alomvattend plan van aanpak zou welkom zijn om duidelijk te maken hoeveel belastinggeld overheden aan welke vervoersvorm moeten besteden om een optimaal rendement te behalen. Het debacle met de Fyra en de kostenoverschrijding bij de Betuwelijn liggen nog vers in het geheugen. Ook de filedruk in Nederland wil maar niet dalen.

Duurzaam vervoer

Een masterplan voor slimme investeringen in duurzaam vervoer lijkt tot nu toe te ontbreken in Nederland distributieland. Deze webpagina is het enige wat Google tot nu toe prijsgeeft. Dat terwijl het energieverbruik en de Co2-uitstoot van de transportsector groter zijn dan van huishoudens. Bovendien werken er 380.000 werknemers in de sector in uiteenlopende beroepen: van (inter)nationaal vrachtwagenchauffeur tot taxi- en heftruckchauffeur in magazijnen, of conducteur in de trein. De sector kent veel kleine bedrijven: meer dan de helft van de bedrijven is een eenmanszaak.

Er zijn bijna 31.500 bedrijven in de hele sector, als volgt verdeeld:

  • Dienstverlening in het vervoer – ruim 5.400 bedrijven;
  • Vervoer door de lucht – 315 bedrijven;
  • Vervoer over water – 5.000 bedrijven;
  • Vervoer over land – 15.500 bedrijven;
  • Post- en koeriersbedrijven – 5.145 bedrijven.

Over land

Het moge duidelijk zijn dat vervoer over land erg dominant is. Daarbij zijn twee factoren belangrijk voor de duurzaamheid van de vervoerssector: de benodigde infrastructuur en de energie die de voertuigen gebruiken en de CO2-uitstoot die ze veroorzaken. Er is in Nederland geen meerjarenplan ‘duurzame energie en vervoer’ dat met harde hand wordt doorgevoerd, zoals de Chinese overheid dat wel doet. Deze Chinese ambitie bleek in een uitzending van Tegenlicht. Als het gaat om energie, komt het Chinese beleid in het kort neer op eerst flink vervuilen met steenkolen en tegelijkertijd een enorme schaalgrootte creëren voor de duurzame sector (zon-, wind- en waterenergie), zodat de prijs van duurzame stroom vanzelf lager wordt dan voor vervuilende stroom. China wordt hiermee een duurzaam voorbeeld voor de wereld doordat het de zonnepanelenindustrie perfectioneert. Het land doet het wat agressief, want het vaagt de zonnepanelenindustrie in andere werelddelen weg, maar heeft in ieder geval een visie op het verduurzamen van de samenleving. China heeft dan ook te maken met enorm veel meer vervuiling dan Nederland, doordat China al jarenlang voornamelijk energie opwekt met kolencentrales. Tegelijkertijd is China een belangrijke producent van elektrische voertuigen, (vooral bussen) laadpalen en batterijen voor elektrisch vervoer. Uiteraard is de eerste kopie van de elektrische Tesla Model S ook gemaakt in China.

Moeten we blij zijn met de duurzame ambities van China?

Het ligt er maar aan hoe je het bekijkt. Klimaatverandering is een wereldwijd probleem, dus dat moet ook op wereldwijde schaal worden opgelost. Het is dan essentieel om nationale belangen in lijn te brengen met de harde internationale realiteit. China en ontwikkelingslanden hebben nog niet voldoende welvaart om voor te lopen in de overgang naar elektrisch rijden. Als het gaat om de vervoersinfrastructuur heeft China natuurlijk een achterstand op Nederland, dat bekend staat als het land met de op twee na beste infrastructuur, na Singapore en HongKong. HongKong, maar ook Nederland, zijn weer een lichtend voorbeeld voor China. China is dan ook hard op weg om de infrastructuurachterstand in te halen. Maar belangrijker: als een land als China 50% duurzamer wordt, zet dat meer zoden aan de dijk dan wanneer een dwergland als Nederland dat doet.

Zonnepanelenindustrie

Een ontwikkeld land als Nederland heeft vooral het geld, de welvarende inwoners en de infrastructuur om te dienen als experimenteerlab voor duurzaam vervoer. Nu nog een luxepositie, maar we hebben wel al gemerkt dat we snel weggeconcurreerd worden als we niet blijven investeren in innovatie: de zonnepanelenindustrie in Nederland was bijvoorbeeld te kleinschalig om de investeringen te doen die een land als China zich kan veroorloven. Nederland blijkt vooral aantrekkelijk voor (Europese) hoofdkantoren en montagefaciliteiten, zoals die van Tesla. Als handelspartner kun je gelukkig ook nog veel geld verdienen met service, verkoop, doorverkoop en onderhoud, als je maar een goede infrastructuur en een hoogopgeleide bevolking hebt.

Kortom: de wereld ziet Nederland als een uitstekende plek om te experimenteren. Nederland en Europa vormen immers welvarende afzetmarkten, onder meer voor elektrische auto’s en Chinese zonnepanelen. Er is in Nederland eind 2015 meer dan 1 gigawatt opgesteld vermogen en er is een goede salderingsregeling voor particulieren en bedrijven die zonne-energie verkopen.

Investeren in duurzaam transport

Nu moet Nederland dus alleen nog een manier vinden om zelf meer geld te verdienen aan investeringen in duurzaam transport en de mogelijkheden van goedkope zonnepanelen en andere duurzame energieopwekking (wind, water). Daarvoor kunnen we de logistieke samenwerking tussen vervoersvormen perfectioneren, maar ook onze experimenteerdrift exploiteren. Gezien onze geschiedenis (zeevarende natie, waterbeheer) en reputatie als distributie- en infrastructuurland (Schiphol, Rotterdam) moet dat toch een fluitje van een cent zijn?

Minister Kamp riep onlangs burgers op om met ideeën te komen om Nederland te verduurzamen om zijn Energierapport uit te voeren. Smartdriving denkt dat verminderen van de CO2-uitstoot een goed begin is en zet in het kader van de door Kamp gewenste Energiedialoog vijf tips op een rij:

Tip 1: optimale logistieke samenwerking in app

Nederland kan op basis van de bestaande infrastructuur producten en diensten ontwikkelen om vervoer efficiënter te maken. Een optimale logistieke samenwerking tussen luchtvaart, spoor, vaarwegen, vrachtwagens en kleinere voertuigen en software die dit allemaal in goede banen leidt, kan een unieke oplossing van soft- en hardware opleveren die het Nederlandse bedrijfsleven niet alleen minder files oplevert, maar ook een exportproduct. Denk aan het experiment met treintjerijden op de A2.

Tip 2: ideeën en producten testen

Ons wegennet gebruiken als voorbeeld voor andere landen. Natuurlijk staan er vaak files, maar dat komt vooral door onze grote bedrijvigheid en een zeer dichtbevolkt land. We hebben aan onze overvolle infrastructuur en die files wel hele slimme verkeerssystemen te danken. Ook kunnen onze wegen zelf energie opwekken. Ze krijgen bijvoorbeeld zonnepanelen als geluidsschermen, de zogeheten Solar Noise Barriers. Dit zijn goede manieren om duurzaamheid te stimuleren. Er zijn heel veel ideeën en nieuwe producten die in Nederland worden bedacht, getest en uitgevoerd. Bijvoorbeeld duurzame straatverlichting, zoals lantaarnpalen op zonnestroom van CityTec, of dimbare LED-verlichting voor Rijkswaterstaat van Ziut. Ook als het gaat om duurzame overstappunten, autodeelprojecten en overslag zit Nederland in de voorhoede. We hebben hier een groot aantal elektrische vervoermiddelen, van bestelbusjes tot elektrische (transport)fietsen. Er zijn initiatieven zoals Binnenstadservice, dat met stadslogistiek aan de rand van diverse steden goederen overzet van dieselvrachtauto’s naar kleinere vrachtwagens op groengas, of elektriciteit, om deze goederen over te brengen naar adressen in steden, en andersom.

Tip 3: transferia op goede plekken en spoor beter gebruiken

Koppel ons uitgebreide spoornet aan transferia met een wijdvertakt distributienetwerk om producten en mensen op de eindbestemming te krijgen. Fyra en Betuwelijn zijn dure lessen geweest, maar als het gaat om duurzaam vervoer dat al jarenlang beschikbaar is, dan is een elektrische trein natuurlijk de beste oplossing. Stroom voor de aandrijving wordt steeds goedkoper door de overschotten aan duurzaam opgewekte elektriciteit, bijvoorbeeld uit Duitsland. Op piekmomenten is 50% van de Duitse energie zelfs afkomstig uit zonne-energie en dumpen ze hun energie spotgoedkoop bij ons over de grens.

Tip 4: fietsen meer inzetten

De overslag van goederen van het spoor naar eindbestemmingen staat nog in de kinderschoenen. De fiets is jarenlang onderbelicht gebleven, maar het fijnmazige netwerk aan fietspaden, tegenwoordig zelfs fietssnelwegen, biedt perspectieven om distributiecentra in te richten bij de vele treinstations en transferia die Nederland al telt. Van daar kunnen reizigers en producten richting eindbestemming reizen. De OV-fiets is al een succes. Met (elektrische bak)fietsen kan veel eindtransport plaatsvinden. Uit onderzoek is gebleken dat bestelbusjes meestal maar een kubieke meter met 100 kilo aan goederen afleveren. Dit is net zo goed te doen met bakfietsen die tot 180 kilogram (voor snelle, tweewielige vrachtfietsen), of 250 kilogram kunnen afleveren. Bakfietsen nemen veel minder ruimte in, vervuilen niet, zijn eenvoudig te voorzien van elektromotor en kunnen veel sneller pakketjes afleveren in binnensteden dan bestelbusjes.

Tip 5: combineer vervoersvormen en energieopwekking

Combineer meer vervoersvormen, zoals vrachtvervoer naar en in steden via schepen. Daarmee voorkomt Nederland fouten uit het verleden, zoals transferia op verkeerde plaatsen. Zet het spoornet in Nederland nuttiger in, bijvoorbeeld om het plan uit te voeren van Nederlander Hans Hof, directeur van Europe’s Energy Point: spoorwegen overkappen met zonnepanelen, zoals beschreven in een eerder artikel op Smartdriving. Maak slimme fietstransferia bij treinstations met zoveel leenfietsen bij stations dat Nederlanders niet eens meer een eigen fiets nodig hebben, zodat er ook een eind komt aan de vele weesfietsen in steden.

Duurzame visie

Natuurlijk zijn er drempels te overwinnen, maar als we niet volledig overgenomen willen worden door China, zullen we toch eens haast moeten maken met het verduurzamen van Nederland. In het kader van de participatiemaatschappij kan het natuurlijk nooit kwaad dat burgers dan zelf maar een visie bedenken voor Economische Zaken en onze Minister-president? En daar zijn we druk mee bezig, blijkt wel uit bovenstaand artikel. Nu moet de overheid alleen nog met goede wet- en regelgeving komen om burgers en bedrijven niet te ontmoedigen.

Beeld : blickpixel / Michael Schwarzenberger